Racjonalne rozmieszczenie przedsiębiorstw budowlanych

Racjonalne rozmieszczenie przedsiębiorstw budowlanych (w tym stosujących w szerokim zakresie metody uprzemysłowione) zależy nie tylko od czynników, które już omówiliśmy, lecz także od istnienia dostatecznie dużej liczby wytwórni prefabrykatów. Racjonalne rozmieszczenie tych zakładów powiązane jest z kolei z:

— rozmieszczeniem przedsiębiorstw budowianych i placów budowy zużytkowujących elementy prefabrykowane,

— rozmieszczeniem złóż surowcowych potrzebnych do wytwarzania prefabrykatów (cement, żwir, piasek i pospólka, żużel itp.),

— rozmieszczeniem wolnych zasobów sil roboczych, które mogą być zatrudnione w przemyśle materiałów budowlanych.

Rozmieszczenie wyżej wymienionych elementów nie pokrywa się ze sobą. Na przykład żwir, pospólka itp. materiały dowożone są do niektórych wytwórni prefabrykacyjnych z odległości około 500 km, co oczywiście w odpowiedni sposób wpływa na kosztv i opłacalność prefabrykowanych materiałów budowlanych, a w dalszej konsekwencji — całego budownictwa uprzemysłowionego.

Przemysł materiałów budowlanych powinien być maksymalnie rozproszony (stosownie do istniejących złóż) i odpowiednio zrejonizowany, wchodzi tu bowiem w grę:

– a) duży tonaż masowych przewozów,

– b) konieczność zaspokojenia potrzeb występujących na terenie całego kraju.

Przemysł ten odznacza się między innymi tym, że w wypadku wielu produktów ciężar wyrobów gotowych jest mniejszy od ciężaru zużytego surowca, co spowodowane jest powstawaniem odpadów w procesie wytwarzania oraz zmniejszeniem się wilgotności wyrobów gotowych w stosunku do surowca. Produkcję materiałów budowlanych należy lokalizować w regionach zasobnych w podstawowy wyjściowy surowiec, zwłaszcza wtedy, gdy: 1) ciężar surowca przypadający na jednostkę produkcji przewyższa ciężar wyrobów gotowych, 2) zużycie produktów danego rodzaju jest rozproszone.

Rozmieszczenie przemysłowych zakładów produkcji prefabrykatów cz. II

W przemyśle materiałów budowlanych produkcja jest oparta na wielu różnorodnych minerałach, których złoża są rozproszone. Trzeba pamiętać ponadto, że zawartość poszczególnych rodzajów surowca mineralnego w złożach jest niejednakowa. Wszystko to przyczynia się do powstawania znacznych różnic w zaopatrzeniu poszczególnych regionów w określone rodzaje surowca budowlanego.

Na ekonomiczną ocenę zasobów surowcowych wpływa jednak również postęp techniczny. Umożliwia on wykorzystanie nie stosowanych uprzednio rodzajów surowca, jak również różnych odpadów (jak np. żużel), a jednocześnie pozwala na wykorzystanie znanego i uprzednio już stosowanego surowca do wyrobu nowych rodzajów produktów. Na przykład dzięki zastosowaniu nowej techniki i technologii produkcji materiałów ściennych coraz większe znaczenie zyskują nowe rodzaje surowca mineralnego, jak piaski do produkcji wyrobów silikato- wych w autoklawach, surowce skalne do produkcji wyrobów betonowych i żelbetowych itp. Tym samym postęp techniczny umożliwia wytwarzanie materiałów budowlanych z miejscowych zasobów surowcowych oraz budowę przedsiębiorstw materiałów budowlanych w nowych regionach, co dla sprawnej realizacji produkcji budowlanej jest niezmiernie ważne.

Projektując jednak budowę nowych zakładów materiałów budowlanych należy uwzględnić nie tylko ich przewidywaną zdolność produkcyjną, lecz także perspektywy rozwojowe.

Dużą rolę we właściwym rozmieszczeniu produkcji materiałów budowlanych, czyli w przybliżeniu tej produkcji do źródeł surowca i rejonów zbytu, mogłoby odegrać planowe opracowanie technologii produkcji materiałów obciążających transport, przy czym chodzi tu szczególnie o oparcie tej produkcji, na miejscowych surowcach i odpadach.

Matematyczne modele optymalizacyjne przestrzennych planów produkcji budowlanej

Jednym ze sposobów zsynchronizowania wyżej omówionych elementów są matematyczne modele optymalizacyjne planów produkcji budowlanej w danym regionie. Sporządzając model optymalizacyjny uwzględnia się informacje występujące w planie krajowym. Informacje te mają charakter wytycznych. Dotyczą one głównie zadań produkcyjnych, limitów maszyn i ciężkiego sprzętu budowlanego, limitów materiałów budowlanych bilansowanych centralnie w gospodarce narodowej, globalnego limitu zatrudnienia oraz ogólnych kierunków w zakresie wyboru techniki wytwarzania. Na podstawie tych informacji oraz dodatkowych informacji własnych, wynikających z konkretyzacji zadań produkcyjnych, istniejących zdolności produkcyjnych, regionalnych zasobów materiałowych i siły roboczej oraz regionalnych technik wytwarzania, region podejmuje decyzje dotyczące sposobu wykonania zadań.

Z uwagi na to, że w matematycznym modelu optymalizacyjnym uwzględnia się regionalne techniki wytwarzania, regionalne zasoby materiałowe, regionalne zasoby siły roboczej, jak również konkretyzuje się zadania produkcyjne oraz wielkość zdolności produkcyjnej, zachodzi konieczność konfrontacji optymalnego planu regionalnego z planem centralnym i wy- równania niedoborów lub nadwyżek regionalnych przez dokonanie odpowiednich przesunięć w regionach, które ze sobą sąsiadują.

Sporządzenie naszkicowanego wyżej modelu wymaga zastosowania programowania liniowego. Jak wynika z powyższych rozważań, zachodzi pilna potrzeba podejmowania badań nad strukturą przestrzenną produkcji budowlano-montażowej. Struktura ta nie może być wynikiem mechanicznego ujmowania zjawisk i nie może być oparta wyłącznie na podziale administracyjnym. Dobrze jest, gdy regiony gospodarcze pokrywają się z jednostkami administracyjnymi w skali województwa. Jednakże zachodzi tu niewątpliwie potrzeba zachowania pewnej niezbędnej elastyczności (chociażby z uwagi na rozmieszczenie zasobów mineralnych).

Realizacja planów zagospodarowania przestrzennego zależy od możności dysponowania terenami. Wylania się tutaj problem racjonalnego użytkowania terenu i planowania układów osadniczych. Z jednej strony stwierdzamy istnienie dużego marnotrawstwa terenów, a z drugiej — trudności inwestorów przy wywłaszczaniu gruntów. Zagadnienie sprowadza się do tego, jak przez właściwą regulację cen gruntów oddziaływać na najbardziej efektywne pod względem ekonomicznym kształtowanie się układów osadniczych. Rozwiązanie tych problemów wymaga dogłębnych, kompleksowo ujętych studiów, chodzi bowiem o uniknięcie zarówno zbytniej dominacji technologicznego modelu miasta i sieci osiedleńczej, jak i zbytniej ekonomizacji w zagospodarowaniu przestrzennym dużych miast.

Przedmiot gospodarki finansowej przedsiębiorstw budowlano-montażowych

Przedmiotem gospodarki finansowej każdego przedsiębiorstwa jest gromadzenie dochodów i dokonywanie wydatków pieniężnych w celu zrealizowania zadań w zakresie produkcji lub obrotu, wynikających ze statutu przedsiębiorstwa i planów gospodarczych. Gromadzenie dochodów i dokonywanie wydatków nie może stanowić procesu zupełnie dowolnie kształtowanego przez poszczególne podmioty gospodarujące, lecz musi odpowiadać zasadzie społecznej racjonalności gospodarowania, która wymaga integracji celów poszczególnych podmiotów przez cel wspólny ogólnospołeczny i realizacji tego celu przy optymalnym — z ogólnonarodowego punktu widzenia — zużytkowaniu sił i środków. Ogólnospołeczny cel gospodarki socjalistycznej przybiera w poszczególnych etapach rozwoju gospodarki postać celu etapowego. Ustalaniem celów ekonomicznych (w tym celów etapowych) oraz metod i środków ich realizacji, zajmuje się polityka gospodarcza. Częścią tej polityki jest polityka finansowa państwa, która polega na wyznaczaniu celów gospodarki finansowej poszczególnych podmiotów, wyborze instrumentów działania i podejmowaniu decyzji wykonawczych. Tak więc gospodarka finansowa przedsiębiorstw jest generalnie określana przez politykę finansową państwa. Polityka finansowa wobec przedsiębiorstw — i w jej ramach system finansowy przedsię- biorstw — mają tym większe możliwości spełnienia stojących przed nimi zadań, im bardziej ich koncepcja i konstrukcja opiera się na wykorzystaniu prawidłowości występujących w danej dziedzinie produkcji czy obrotu. Na tym tle powstaje konieczność badania odrębnych cech ekonomiki poszczególnych działów i gałęzi gospodarki narodowej oraz wypracowywania takich rozwiązań w zakresie polityki finansowej, jakie odpowiadają specyfice branżowej.

Przedmiot gospodarki finansowej przedsiębiorstw budowlano-montażowych cz. II

Mówiąc o gospodarce finansowej przedsiębiorstw budowlano-montażowych mamy na myśli funkcjonowanie finansów w warunkach istnienia określonej polityki finansowej wobec tych przedsiębiorstw. Przedmiotem nauki o finansowaniu budownictwa są zatem zasady polityki finansowej wobec przedsiębiorstw budowlanych oraz funkcjonowanie i ocena gospodarki finansowej tych przedsiębiorstw. Ponieważ gromadzenie i podział zasobów pieniężnych w przedsiębiorstwach budowlano-montażowych dokonuje się w formie szeregu różnorodnych rozliczeń z poszczególnymi podmiotami, można twierdzić, że przedmiotem tej dziedziny. nauki jest również problematyka techniczno-rozliczeniowa.

Część podręcznika dotycząca finansowania budownictwa stanowi zgodnie z założeniem wybór najistotniejszych zagadnień z zakresu gospodarki finansowej przedsiębiorstw budowlano-montażowych i — w pewnej mierze — ich zjednoczeń. Autor starał się przedstawić tę problematykę tak z teoretycznego, jak i praktycznego punktu widzenia, ze zwróceniem szczególnej uwagi na aktualny system finansowy przedsiębiorstw budowlanych. Szczupłość miejsca nie pozwoliła jednak na pokazanie całokształtu problematyki w zakresie rozwiązań systemowych. Dlatego podane tu informacje dotyczące aktualnych zasad gospodarki finansowej odnoszą się głównie do państwowych przedsiębiorstw objętych planowaniem centralnym. Taki wybór podyktowany był zarówno wagą tych ostatnich w wykonawstwie inwestycyjnym, jak też wyraźnym dostosowaniem systemu finansowego tych przedsiębiorstw do specyfiki produkcji budowlano-montażowej. Świadczyć o tym może odrębność rozwiązań systemu finansowego przedsiębiorstw budowlanych planu centralnego np. w stosunku do rozwiązań zastosowanych w przedsiębiorstwach przemysłowych, podczas gdy w rozwiązaniach gospodarki finansowej przedsiębiorstw wykonawstwa inwestycyjnego i przemysłowych objętych planowaniem terenowym istnieje na tle aktualnych przepisów pełna jednolitość.

Ruch okrężny środków w przedsiębiorstwach wykonawstwa inwestycyjnego

Podstawą wszelkich zjawisk finansowych występujących w przedsiębiorstwie jest ruch okrężny środków. Jak wiadomo, w gospodarce towarowej proces produkcji polega na tworzeniu wartości użytkowych oraz pomnażaniu wartości. Z punktu widzenia wytwarzania i sprzedaży wartości użytkowych „ruch” produktu ma charakter liniowy, bowiem zmierza od producenta do użytkownika poprzez poszczególne stadia zaawansowania produkcji budowlanej, przy czym ostatnim z tych stadiów jest ukończenie obiektu i przekazanie go inwestorowi. Innymi słowy, przedmioty (surowcowe, materiały itd.), z których ma być zbudowany obiekt, są początkowo gromadzone w postaci zapasów, następnie sukcesywnie angażowane w produkcji budowlanej, by w momencie ukończenia budowy przejść w postaci gotowego obiektu w posiadanie inwestora. W gospodarce towarowej produkcja stanowi także proces tworzenia i ruchu wartości zarówno w przedsiębiorstwie, jak i w całej gospodarce narodowej. Z tego tylko punktu widzenia można mówić o ruchu okrężnym środków, rozumiejąc, że „środki” to określona kategoria wartościowa.

Ruch okrężny środków w produkcyjnych przedsiębiorstwach socjalistycznych polega na kolejnej przemianie form wartości: z pieniężnej w towarową, z towarowej w produkcyjną, z produkcyjnej w towarową i z towarowej w pieniężną.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>