Ruch okręzny środków w przedsiębiorstwach budowlano-montażowych

Występująca w formie pieniężnej wartość środków produkcji reprodukowana w’ wyniku ruchu okrężnego łącznie z częścią wartości nowo wytworzonej przeznaczonej na rozszerzenie ‚ skali produkcji w przedsiębiorstwie umożliwia rozpoczęcie nowego ruchu okrężnego środków o wartości na ogół większej niż zaangażowane poprzednio.

Przedstawiony tu ruch okrężny środków1 jest zjawiskiem typowym dla przedsiębiorstw produkcyjnych. W przedsiębiorstwach budowlano-montażowych dostrzec można specyficzne właściwości tego ruchu okrężnego, mające w konsekwencji istotny wpływ na rozwiązania w gospodarce finansowej. Przede wszystkim długi cykl realizacji budowy powoduje długotrwałość jednego ruchu okrężnego środków, tj. okresu od zakupu środków produkcji dla danej budowy do ukończenia i sprzedaży (otrzymania zapłaty) gotowego obiektu. Musi to prowadzić do zastosowania takich rozwiązań, które pozwalałyby na stopniowe rozliczanie poszczególnych elementów budowy w trakcie jej trwania bądź też na jednorazowe rozliczenie, lecz w konsekwencji wiązanie znacznych środków w robotach w toku, w okresie cyklu produkcyjnego. Ta specy-

Pod pojęciem tym rozumiemy sprzedaż produktu i uzyskanie zań zapłaty. ficzna cecha ruchu okrężnego w przedsiębiorstwach budowlanych jest przyczyną istnienia pewnych odrębności w systemie rozliczeniowym i systemie finansowania elementu środków obrotowych, jakim są roboty w toku. Na rozmiary tego elementu wpływają przyjęte zasady i systemy rozliczeń z tytułu robót budowlano-montażowych.

Obserwacja ruchu okrężnego środków każdego przedsiębiorstwa produkcyjnego prowadzi do wniosku o nierównomier- ności tego ruchu. Oznacza to, że wielkość i struktura środków zaangażowanych w obrocie wartości w całym przedsiębiorstwie lub w poszczególnych fazach ruchu okrężnego nie jest stała, lecz ulega pewnym wahaniom na skutek przyczyn występujących poza przedsiębiorstwem lub w ramach przedsiębiorstwa. Wahania w zaangażowaniu środków w ruchu okrężnym przedsiębiorstwa budowlanego są zazwyczaj bardzo znaczne w różnych okresach na skutek silnego oddziaływania sezonowości na produkcję i zaopatrzenie w budownictwie. Powstaje zatem konieczność wypracowania elastycznych form finansowania zmiennych potrzeb przedsiębiorstw budowlanych.

Rozrachunek gospodarczy podstawą gospodarki finansowej przedsiębiorstw

Istnienie państwowych przedsiębiorstw budowlano-montażowych jest organizacyjnym wyrazem wykorzystania kategorii ekonomicznej rozrachunku gospodarczego, którego istotą jest ograniczone wyodrębnienie ekonomiczne poszczególnych podmiotów gospodarujących z ram własności ogólnonarodowej. Wobec tego metoda gospodarowania oparta na rozrachunku gospodarczym powinna łączyć w sobie dwa elementy:

– 1) utrzymanie priorytetu państwa w zakresie decyzji dotyczących wyboru ekonomicznego określonego przede wszystkim przez narodowe plany gospodarcze oraz 2) powierzenie pozostałych decyzji dotyczących wyboru technicznego i ekonomicznego socjalistycznemu przedsiębiorstwu państwowemu mającemu udział w kierowaniu gospodarczym. Kategoria rozra- chunku gospodarczego nie stwarza konieczności pełnego wyodrębnienia ekonomicznego przedsiębiorstw państwowych, a jedynie konieczność ograniczonego wyodrębnienia. Wiąże się to z celowością tworzenia bodźców materialnego zainteresowania kierownictwa i załogi rezultatami gospodarki przedsiębiorstwa. Wyodrębnienie ekonomiczne przedsiębiorstw państwowych w grupy wytwórców przyczynia się do powstania cząstkowych różnic między potrzebami ogólnospołecznymi a interesami przedsiębiorstw. W polityce gospodarczej, a w tym i finansowej, występuje zatem potrzeba ustalenia systemu bodźców, skłaniających zakład i jego pracowników do tego, by kierując się motywami bezpośredniego zainteresowania działali w efekcie zgodnie z interesami ogólnospołecznymi.

Jednym z przejawów odrębności ekonomicznej przedsiębiorstwa jest jego odrębność finansowa Oznacza ona oddzielenie gospodarki finansowej każdego przedsiębiorstwa od gospodarki finansowej innych przedsiębiorstw i administracji państwowej oraz od systemu kredytowego. Należy się zastrzec, że w naszym rozumieniu odrębność finansowa nie jest synonimem samodzielności finansowej, która oznacza uprawnienia do niezależnego podejmowania decyzji na różnych odcinkach gospodarki finansowej. Samo wyodrębnienie części funduszy społecznych na rzecz przedsiębiorstwa nie jest równoznaczne z uzyskaniem takiego uprawnienia. Finansowa odrębność przedsiębiorstwa znajduje wyraz przede wszystkim w:

– 1) utworzeniu własnych funduszy przedsiębiorstwa,

– 2) zapewnieniu warunków ich odtwarzania w toku realizacji zadań gospodarczych,

– 3) realizowaniu akumulacji pieniężnej przez przedsiębiorstwa i dokonywaniu jej podziału w przedsiębiorstwie.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>